Perły są jednym z najbardziej charakterystycznych rodzajów biżuterii. Są wykwintne, eleganckie i zaskakująco różnorodne. Nasi eksperci w studiu KLENOTA codziennie mają do czynienia z setkami pereł, dzięki czemu znamy ich właściwości w najdrobniejszych szczegółach. Co więcej, sami chętnie je nosimy. W tym artykule przyjrzymy się, jak powstają perły, jaka jest różnica między perłami naturalnymi a hodowlanymi, jak ocenia się ich jakość i jak rozpoznać prawdziwe perły.
Jak powstają perły i ich wyjątkowe właściwości
Sekret powstawania pereł odkryto dopiero w XVIII wieku. Kiedy do muszli dostanie się niewielkie ciało obce, np. ziarenko piasku, małż stopniowo pokrywa je warstwami własnej masy perłowej. Perła jest zatem wynikiem reakcji obronnej mięczaków. W wodach słodkich perły są tworzone przez małże słodkowodne (rzeczne), które niestety są obecnie zagrożone wyginięciem z powodu zanieczyszczenia wody. Natomiast perły morskie pochodzą głównie z ostryg perłowych z Morza Południowego.
Z chemicznego punktu widzenia perły są formą węglanu wapnia, a dokładniej: aragonitu z niewielką zawartością białka. To właśnie ta struktura nadaje perłom charakterystyczną, gładką i błyszczącą powierzchnię. Perły mają zazwyczaj twardość od 2,5 do 4,5 w skali Mohsa, co oznacza, że są stosunkowo miękkie i można je łatwo uszkodzić, drapiąc ostrym przedmiotem. Nie są odporne na kontakt z kwasami i zasadami, które powodują korozję ich powierzchni. Tracą wtedy swój blask, a warstwy masy perłowej mogą zacząć się łuszczyć.
Perły naturalne a hodowlane – czy są między nimi jakieś różnice?
Perły naturalne powstają losowo, w dzikich ostrygach lub małżach, bez żadnej interwencji człowieka. Są zatem niezwykle rzadkie i szacuje się, że tylko jedna na około 10 000 dzikich ostryg wytwarza perłę o jakości jubilerskiej.
Perły hodowlane są również prawdziwymi perłami, ale powstają dzięki interwencji człowieka. W hodowlach pereł jądro perły, zazwyczaj pochodzenia naturalnego, takie jak muszla wypolerowana do postaci kulki, jest celowo wprowadzane do mięczaka w celu rozpoczęcia procesu tworzenia perły. Mięczak stopniowo pokrywa to jądro warstwami masy perłowej, aż powstaje gotowa perła. Jednak proces wprowadzania jądra ma miejsce tylko w przypadku pereł morskich; w przypadku pereł słodkowodnych nie wprowadza się żadnego jądra.
Sama hodowla to proces, który wymaga troski i czasu. Ostrygi są hodowane na farmach, regularnie sprawdzane, a po miesiącach lub latach perły są ostrożnie zbierane. Bardzo ważne jest też utrzymanie wysokiej czystości środowiska na farmie, bo tylko zdrowe małże mogą produkować piękne perły. Z chemicznego i fizycznego punktu widzenia perły naturalne i hodowlane są praktycznie nie do odróżnienia, a różnica polega głównie na ich pochodzeniu i rzadkości.
Ocena jakości pereł
Jak rozpoznać, czy perła jest dobrej jakości? W praktyce stosuje się kilka klas jakości, z których każda ma swój własny kod. Perły najwyższej jakości oznaczane są symbolem AAA, następnie AA, a następnie A. Dla większej precyzji często dodaje się znak plus – na przykład AA+ oznacza perły lepsze niż AA, ale nie dorównujące jeszcze tym klasy AAA.
Perły tahitańskie są klasyfikowane w systemie od A do D, gdzie perły z oceną A są uważane za perły doskonałej jakości. Jakość pereł stopniowo spada, aż do oceny D.
Cena pereł zależy głównie od ich wielkości, kształtu i symetrii, koloru oraz połysku. Spośród wszystkich tych czynników połysk może być najważniejszy i to właśnie on odróżnia perły od innych kamieni szlachetnych. Jednak gruba warstwa masy perłowej nie zawsze oznacza wyższą jakość i większy połysk perły. Istnieje kilka innych czynników, które mają kluczowe znaczenie, takich jak grubość, jakość i skład masy perłowej, a także gatunek i stan zdrowia mięczaka. Najłatwiej zilustrować to na przykładzie: perły Akoya mają cienką warstwę masy perłowej, ale ich połysk jest piękny, niemal lustrzany, ponieważ warstwy masy perłowej osadzają się wolniej, bardziej idealnie i w zwarty sposób. Natomiast perły słodkowodne składają się wyłącznie z masy perłowej, ale ich połysk jest znacznie delikatniejszy i wydaje się jedwabisty.
Jak rozpoznać prawdziwe perły
Oprócz pereł niższej jakości na rynku pojawiają się również fałszywe perły. Zazwyczaj można je odróżnić od prawdziwych po syntetycznej powierzchni, nienaturalnie idealnej okrągłości oraz po tym, że kolor często łuszczy się wokół wywierconego otworu. Obecnie jednak istnieją również imitacje, które są znacznie lepszej jakości i trudniejsze do wykrycia.
Sztuczne perły są zazwyczaj lżejsze od prawdziwych – naszyjnik wykonany z prawdziwych pereł ma pewną wagę w dłoni i na szyi. Kolejną wskazówką jest temperatura. Prawdziwe perły są początkowo chłodne w dotyku i dopiero po pewnym czasie od założenia stopniowo ogrzewają się na ciele.
Istnieje również kilka destrukcyjnych metod weryfikacji prawdziwości pereł. Jednak są one zazwyczaj stosowane wyłącznie w laboratoriach lub w innych warunkach profesjonalnych. Jedną z opcji jest przecięcie perły i zbadanie jej pod lupą, aby sprawdzić, czy składa się ona z ciągłych warstw masy perłowej. Inny test wykorzystuje skład chemiczny pereł, które są formą węglanu wapnia z dodatkiem białka, dzięki czemu są rozpuszczalne w kwasach i zasadach. Teoretycznie można wrzucić perłę do szklanki octu, tak jak podobno zrobiła Kleopatra w swoim słynnym zakładzie z Markiem Antoniuszem. Jeśli perła zacznie się rozpuszczać, jest prawdziwa. Jeśli pozostanie niezmieniona, była imitacją, którą można wyjąć z roztworu, opłukać i… nawet wyrzucić, jeśli nie jest tym, na co liczyliśmy.
Główne rodzaje pereł i ich cechy charakterystyczne
Perły dzielą się na morskie i słodkowodne, w zależności od miejsca pochodzenia, a następnie według konkretnego gatunku mięczaka, w którym powstały. Każdy rodzaj pereł ma swoje unikalne cechy, a co za tym idzie – różną wartość rynkową w zależności od wielkości, koloru, kształtu i grubości masy perłowej.
Perły morskie
Perły Akoya: to perły pochodzące z zatok i wysp środkowej Japonii, wytwarzane przez ostrygę morską Pinctada fucata. Perły Akoya są zazwyczaj mniejsze od innych, a ich średnia wielkość wynosi około 6–8 mm, w wyjątkowych przypadkach nawet 9 mm. Są one wysoko cenione za swój regularny, okrągły kształt i charakterystyczny połysk. Zazwyczaj mają kolor biały lub kremowy, z delikatnym różowym, srebrzystym, a czasem złotym odcieniem. Najwyższej jakości japońskie perły Akoya nazywane są hanadama i wyróżniają się szczególnie silnym połyskiem i czystą powierzchnią. Dla wielu osób perły Akoya są archetypem „pereł ślubnych” i często są wykorzystywane w eleganckich naszyjnikach lub kolczykach, które pasują do sukien ślubnych.
Perły tahitańskie: te ciemne perły, wytwarzane przez czarną ostrygę perłową Pinctada margaritifera, hodowaną w Polinezji Francuskiej, są symbolem egzotyki i luksusu. Ich podstawowy kolor to zazwyczaj ciemnoszary do czarnego, ale słyną one z opalizującej gry światła (zwanej również orientem), dzięki której ich powierzchnia może mienić się odcieniami zieleni, błękitu, fioletu, różu, a nawet brązu. Najcenniejsze są perły pawie, które mają opalizujący zielono-niebieski kolor. Perły tahitańskie osiągają średnią wielkość 9–15 mm. Większa część pereł tahitańskich ma pierścienie (okrągłe rowki na obwodzie) lub barokowy kształt. Idealnie okrągłe egzemplarze są bardzo rzadkie i drogie.
Perły z Południowego Pacyfiku: perły z Południowego Pacyfiku powstają wewnątrz ostryg Pinctada maxima, największych ze wszystkich mięczaków produkujących perły (mogą osiągać rozmiar talerza obiadowego). Występują naturalnie na półkuli południowej, głównie w północnej Australii, Indonezji, na Filipinach, w Birmie i w Polinezji Francuskiej. Perły z Południowego Pacyfiku mają wyraźnie zdefiniowane spektrum kolorów, od białego, przez kremowy, aż po bogaty złoty. Jednak na ich kolor ma wpływ kilka czynników. Najważniejszym z nich jest to, czy podgatunek ma białą czy złotą obwódkę muszli. Mięczaki z białymi krawędziami muszli, występujące zazwyczaj w wodach australijskich, wytwarzają głównie białe perły. Natomiast mięczaki o złocistych krawędziach żyją w wodach wokół Filipin i wytwarzają perły o złocistych odcieniach. Perły z Południowego Pacyfiku są godne uwagi ze względu na swój wyjątkowy rozmiar, a dzięki długiemu okresowi hodowli mają zazwyczaj bardzo grubą warstwę masy perłowej. Perły te należą do najdroższych i dla wielu stanowią szczyt luksusu.
Perły słodkowodne
Perły słodkowodne najczęściej pochodzą z małży hodowanych w chińskich wodach śródlądowych. W przeciwieństwie do pereł morskich prawie nigdy nie mają rdzenia. Zamiast tego do małży chirurgicznie wprowadza się wiele małych kawałków tkanki płaszcza. Perły słodkowodne są produkowane na dużą skalę od lat 80. XX wieku, kiedy to Chiny znacznie poprawiły ich jakość. Obecnie są one niezwykle popularne ze względu na przystępną cenę i różnorodność. Perły słodkowodne mają zazwyczaj rozmiar około 5–9 mm, a ich naturalne kolory to delikatne, pastelowe odcienie bieli, kremu, łososiowego różu, moreli i lawendy. Perły słodkowodne mają tradycyjnie bardziej miękki, jedwabisty połysk, który jest szczególnie widoczny w przypadku pereł wyższej jakości.
Biżuteria z pereł KLENOTA
Przez długi czas panowało przekonanie, że perły znajdowały miejsce wyłącznie w szkatułkach z biżuterią należących do naszych babć. Mit ten został jednak obalony już jakiś czas temu. Wręcz przeciwnie, obecnie obserwujemy renesans pereł, który wynika z chęci wyrażania naszego stylu w autentyczny i indywidualny sposób. Perły są bardzo często wykorzystywane w nowoczesnej biżuterii, a ich szeroka gama i różnorodność zapewniły im popularność wśród wszystkich grup wiekowych.
W studiu KLENOTA jesteśmy dumni z naszej rozległej wiedzy na temat pereł i biżuterii z pereł. Nasi eksperci kupują perły na największych światowych targach, a następnie starannie je sortują, dobierają w pary i nawlekają lub wiążą w pięknie dopasowane sznury. Skupiamy się nie tylko na tradycyjnych wzorach, takich jak klasyczne naszyjniki, kolczyki, bransoletki i pierścionki z pereł, ale również na unikalnych, oryginalnych projektach. Doskonałym przykładem jest nasza designerska kolekcja Rosa, w której połączyliśmy perły z swobodnie zawieszonymi diamentami, lub kolekcja Luster, która celebruje minimalistyczne wzornictwo w świeżym wydaniu.
Jeśli nasza biżuteria z pereł zaczyna wykazywać oznaki zużycia, każdy z naszych Klientów może przynieść ją do naszego salonu przy ulicy Dušní 6 w Pradze 1, gdzie zajmiemy się nią z najwyższą troską. Wyczyścimy perły i, jeśli to konieczne, ponownie je nawleczemy, aby cieszyły przez długie lata.
Wiązanie i ponowne nawlekanie sznura pereł
Podczas oglądania naszyjniki z pereł, w pierwszej kolejności należy sprawdzić, czy perły są związane. Oznacza to, że między każdą perłą znajduje się supełek, dzięki czemu perły nie przesuwają się w górę i w dół sznura. Supełki zapobiegają ocieraniu się pereł o siebie, a w przypadku zerwania naszyjnika – ich rozsypaniu się i zgubieniu. Supełki są oznaką dobrze wykonanego naszyjnika, w którym zadbano nie tylko o zachowanie piękna pereł, ale także o przedłużenie trwałości biżuterii.
Naszyjnik z pereł dobrej jakości powinien być również ciasno nawleczony. Oznacza to, że po delikatnym pociągnięciu za sznurek nie powinno być żadnych przerw między perłami i węzłami. Jeśli węzły nie są ciasno zawiązane, naszyjnik lub bransoletka z pereł wkrótce zaczną się rozciągać. Sprawi to, że będą wyglądać nieestetycznie i łatwiej ulegną zniszczeniu.
Pielęgnacja pereł
Perły są piękne, ale dość delikatne. Ich powierzchnia może stracić połysk lub ulec uszkodzeniu, jeśli nie będą odpowiednio traktowane. Jednak przy odpowiedniej pielęgnacji perły mogą być przekazywane kolejnym pokoleniom i cieszą przez długie lata. Oto główne zasady, których należy przestrzegać podczas ich pielęgnacji:
„Zakładane na koniec, zdejmowane na początek”: zawsze należy zakładać perły jako ostatni element stroju, po nałożeniu makijażu, ułożeniu fryzury i perfumach, a po powrocie do domu – zdejmować je jako pierwsze. Kosmetyki, perfumy, lakiery do włosów i inne substancje chemiczne mogą nieodwracalnie uszkodzić perły.
Unikanie pływania i kontaktu z potem oraz wilgocią: mimo że perły powstają w wodzie, nadmierna wilgoć, zwłaszcza pochodząca z potu lub wody poddanej obróbce chemicznej, może je uszkodzić. Dlatego nie kąp się ani nie pływaj w perłach – w basenie lub w morzu. Oprócz tego, że długotrwałe moczenie nie jest dobre dla samych pereł, może ono uszkodzić i rozciągnąć materiał, na którym są nawleczone.
Ochrona przed wysokimi temperaturami i wysuszeniem: ciepło i suche otoczenie są wrogami pereł. Wysokie temperatury mogą powodować odwodnienie pereł – masa perłowa traci wtedy swój blask, a nawet może pękać. Nigdy nie należy pozostawiać pereł w bezpośrednim świetle słonecznym lub w pobliżu źródła ciepła. W zbyt suchym środowisku perły mogą ulegać „zwietrzeniu” (co oznacza, że ulegają odwodnieniu), ich powierzchnia staje się krucha i mogą powstawać mikroskopijne pęknięcia.
Właściwe czyszczenie: perły należy delikatnie czyścić po każdym noszeniu. Przeciera się je delikatnie bardzo miękką ściereczką, aby usunąć wszelkie ślady potu, tłuszczu ze skóry i kosmetyków. Ściereczkę można bardzo lekko zwilżyć czystą wodą i przetrzeć każdą perłę osobno. Jeśli perły wymagają dokładniejszego czyszczenia, należy napełnić miskę letnią wodą i dodać do niej kroplę bardzo łagodnego mydła, a następnie zanurzyć miękką ściereczkę w roztworze i przetrzeć perły jedna po drugiej. Potem konieczne jest wytarcie mydła inną czystą, wilgotną ściereczką i na koniec osuszenie pereł miękką, suchą ściereczką. Przed schowaniem biżuterii musi ona całkowicie wyschnąć. Nigdy nie należy używać agresywnych środków czyszczących, proszków ściernych, pasty do zębów, octu, amoniaku itp., ponieważ mogą one uszkodzić powierzchnię pereł.
Przechowywanie i ochrona pereł: perły są delikatne i łatwo ulegają zarysowaniom. Dlatego należy je przechowywać oddzielnie od innych rodzajów biżuterii, najlepiej w aksamitnym lub jedwabnym woreczku lub w oryginalnym, wyściełanym pudełku. Nie należy przechowywać ich luzem w szufladzie, gdzie mogą ocierać się o inne przedmioty.
JAK ODRÓŻNIĆ PRAWDZIWE PERŁY OD FAŁSZYWYCH?
Prawdziwe perły nie są idealnie okrągłe ani gładkie, mają duży połysk, są cięższe i zimne w dotyku. Sztuczne perły są zazwyczaj idealnie okrągłe, lżejsze, gładkie i często mają łuszczącą się powierzchnię w pobliżu otworu.
JAK POWSTAJĄ PRAWDZIWE PERŁY?
Prawdziwe perły powstają wewnątrz muszli mięczaków morskich lub słodkowodnych jako reakcja obronna na niepożądany przedmiot. Obecnie jednak najczęściej spotykamy perły hodowlane, które powstają poprzez umieszczenie w muszli mięczaka jądra – zazwyczaj jest to kawałek muszli wypolerowany do postaci okrągłej kulki. Mięczak stopniowo pokrywa jądro warstwami masy perłowej, aż powstaje perła.
JAKIE SĄ RODZAJE PEREŁ?
Perły dzielą się na morskie i słodkowodne. Perły morskie dzielą się dalej na perły z Południowego Pacyfiku, perły tahitańskie i perły Akoya w zależności od obszaru, na którym są hodowane.
W JAKI SPOSÓB OCENIA SIĘ JAKOŚĆ PEREŁ?
Jakość pereł określa się na podstawie ich połysku, jakości masy perłowej, koloru, powierzchni, wielkości i kształtu. W przypadku wszystkich pereł, z wyjątkiem pereł tahitańskich, stosuje się skalę od A do AAA, natomiast perły tahitańskie klasyfikuje się w skali od A do D. Im grubsza warstwa masy perłowej, tym zazwyczaj większy połysk i wartość perły.
JAK DBAĆ O BIŻUTERIĘ Z PERŁAMI?
Biżuterię z pereł należy przechowywać oddzielnie od innych rodzajów biżuterii, najlepiej w miękkim etui. Należy unikać kontaktu z perfumami, lakierem do włosów i kwasami. Perły najlepiej czyścić miękką, wilgotną ściereczką, a od czasu do czasu należy je również poddać profesjonalnej kontroli.
CO OZNACZA WIĄZANIE NASZYJNIKA Z PERŁAMI?
W przypadku naszyjnika z pereł wiązanie oznacza, że między każdą perłą znajduje się supełek. Zapobiega to ocieraniu się pereł o siebie i rozsypywaniu się w przypadku zerwania sznura. Wiązanie jest oznaką wysokiej jakości biżuterii z pereł, ponieważ nie tylko pozwala zachować piękno klejnotów, ale także przedłuża żywotność sznura, na którym są nawleczone.
