Perły tahitańskie: czarne perły z Polinezji

Perły z Tahiti, często nazywane perłami królowych lub królowymi pereł, są dziś bardzo cenionymi klejnotami ze względu na swoją wyjątkowość i magiczną urodę. Zachwycą szeroką gamą kolorów, grubą warstwą masy perłowej i urzekającą aurą, którą emanują. W tym artykule przyjrzymy się bliżej tym egzotycznym pięknościom z Polinezji Francuskiej.

Jak i gdzie powstają perły tahitańskie?

Perły tahitańskie to perły morskie, które powstają w wyniku hodowli w ciele małża o nazwie Pinctada Margaritifera, czyli małża perłowego. Hodowla pereł tahitańskich trwa od około dwóch do trzech lat; dopiero po takim czasie osiągają one pożądaną wielkość i jakość.

Perły z Tahiti pochodzą z wód Polinezji Francuskiej, położónej w samym sercu Południowego Pacyfiku. To właśnie czystość lokalnych lagun odbija się w ich wyjątkowym pięknie. Poza Polinezją Francuską hodowla pereł odbywa się również w Mikronezji, na Wyspach Cooka oraz, w mniejszym stopniu, w Japonii, Tajlandii i na Filipinach. Niemniej jednak wielu ekspertów uważa, że miano „tahitańskie” przysługuje tylko tym perłom, które faktycznie pochodzą z Polinezji Francuskiej.

Historia hodowli pereł tahitańskich

Z biegiem czasu perły z Tahiti stały się jednymi z najrzadszych i najbardziej pożądanych. Nic więc dziwnego, że ludzie zaczęli szukać sposobów, aby przybliżyć ich piękno światu poprzez ukierunkowaną hodowlę. Lata sześćdziesiąte ubiegłego wieku upłynęły pod znakiem eksperymentów z wszczepianiem jąder do muszli małży perłowych.

Pierwsze zbiory z lagun wyspy Bora Bora przyniosły perły o wielkości do 14 mm, które wzbudziły ogromne zainteresowanie.

Kolejny krok nastąpił w 1968 roku, kiedy to na rafie Manihi powstała pierwsza farma specjalizująca się w hodowli pereł tahitańskich – Société Perlière de Manihi. Dało to początek rozkwitowi hodowli pereł w całej Polinezji Francuskiej.

Ogromne uznanie przyszło również ze strony świata naukowego. W 1976 roku Gemological Institute of America (GIA) potwierdził, że kolory hodowlanych pereł z Tahiti są naturalne. W ten sposób określono standardy produkcji przemysłowej, a popularność pereł z Tahiti zaczęła rosnąć.

Ocena pereł z Tahiti

Ocena pereł tahitańskich jest procesem złożonym, ponieważ ich piękno zależy od wielu czynników. Podstawą są zawsze zdrowe małże perłowe żyjące w idealnych warunkach. Nie jest przypadkiem, że właśnie perły tahitańskie należą – zaraz po perłach z Południowego Pacyfiku – do najcenniejszych hodowlanych pereł na świecie. Ich cena zależy od kilku kluczowych kryteriów.

Powierzchnia

Im gładsza powierzchnia perły i im mniej nierówności na niej znajdziemy, tym wyższa jest jej wartość. Jednak całkowicie bezbłędna perła jest bardzo rzadka – powstaje bowiem w warunkach naturalnych, gdzie drobne nierówności są oczywistością i jednocześnie potwierdzają jej pochodzenie. Wyraźniejsze wady mogą wprawdzie obniżać cenę, ale w przypadku niektórych pereł z Tahiti mogą one nadawać biżuterii charakterystycznego wyglądu. Ich typowy rowkowany lub barokowy wygląd, przy zachowaniu pięknego połysku i koloru, jest uważany za atrakcyjny i cenny.

Kolor

Kolor jest jednym z najważniejszych elementów oceny. Jednak określenie „czarna perła” może być mylące – perły z Tahiti nigdy nie są naprawdę czarne. Ich kolory wahają się od szarego i antracytowego, przez odcienie zieleni, aż po brązowo-czarny z pięknymi srebrzystymi refleksami. Każda perła jest unikatowa. Na szczególną uwagę zasługują tzw. „perły pawie”, których odcienie przypominają kolory piór pawia dzięki grze niebieskich i zielonych odcieni. Ważną rolę odgrywa również połysk – jeśli warstwa masy perłowej jest wystarczająco gruba i czysta, perła lśni intensywnie i cechuje się błyszczącym metalicznym połyskiem.

Kształt

Różnorodność kształtów pereł tahitańskich jest ogromna. Oprócz klasycznych – okrągłych i owalnych – pojawiają się również kształty kropli, gruszki lub guzika. Ciekawą i poszukiwaną odmianą są również tzw. perły „circled” z delikatnymi rowkami na całym obwodzie w jednym lub kilku okręgach. Całkowicie nieregularne, fantazyjne kształty noszą nazwę pereł barokowych i swoją oryginalnością przyciągają miłośników naprawdę nietradycyjnej biżuterii.

Wielkość

Wymiary pereł tahitańskich wahają się od 8 do 18 mm, choć w wyjątkowych przypadkach mogą być większe. Jednak są to zawsze bardzo rzadkie okazy. Najczęściej spotykamy perły o średnicy 8–12 mm, przy czym ogólnie obowiązuje zasada, że im większa perła, tym cenniejsza.

Ogólne wrażenie

Ostatecznie decydujące znaczenie ma ogólne wrażenie, które robi perła. Mniejsza perła o wyjątkowym kolorze lub kształcie może być cenniejsza niż perła większa, ale pod innymi względami przeciętna. Do oceny stosuje się dwie główne skale. W pierwszej perły są oznaczane literami od A do D, gdzie A jest najwyższą oceną. Drugi system stosuje oznaczenia od AAA do A, często z dodatkiem znaku „+” (np. AA+), gdzie AAA jest najwyższym stopniem. Nad obydwoma systemami znajduje się całkowicie wyjątkowa kategoria – tzw. „perła doskonała”, którą osiąga tylko ułamek wszystkich wyhodowanych sztuk.

Perły z Tahiti w biżuterii

Perły z Tahiti zachwycają przede wszystkim swoim wyjątkowym kolorem i większym rozmiarem. Dzięki temu są bardzo wyraziste i nie da się ich przeoczyć. Ich kształty są bardzo zróżnicowane, dlatego oferują szerokie możliwości wykorzystania. Z pereł z Tahiti powstają zarówno zabawne, jak i eleganckie, okazałe i minimalistyczne biżuterie. Wyróżniają się w prostym designie, ale również w połączeniu z diamentami, które jeszcze bardziej podkreślają ich blask. Pięknie prezentują się w postaci klasycznego naszyjnika z pereł, ale uwagę przyciąga również pojedyncza perła – na przykład w wisiorku lub w parze kolczyków.

Do tahitańskich pereł szczególnie pasuje białe złoto, które podkreśla ich metaliczny połysk. Najczęściej ma on odcień srebrzysty, zielony, niebieski lub fioletowy. Mogą jednak pojawić się również refleksy brązowe, które z kolei pasują do żółtego złota. Wybór metalu jest więc zawsze kwestią gustu i osobistych preferencji.

Warto wiedzieć, że perły z Tahiti mogą być czasami barwione po zebraniu. W takim przypadku sprzedawca powinien zawsze podać tę informację przy sprzedaży biżuterii. Na rynku pojawiają się również perły w kolorze idealnie czarnym, które jednak nie pochodzą z Tahiti – są one sztucznie barwione. Tylko perły z Tahiti mogą pochwalić się naturalnym ciemnym kolorem.

Jak dbać o perły z Tahiti?

Jak dbać o perły z Tahiti, aby zachowały swoje piękno przez długie lata? Ich pielęgnacja nie różni się zasadniczo od pielęgnacji innych pereł. Obowiązuje prosta zasada – zakładamy je jako ostatnie i zdejmujemy jako pierwsze. Mimo że masa perłowa jest dość wytrzymała, zawsze lepiej przechowywać je w osobnym pudełku, aby nie miały kontaktu z ostrymi przedmiotami lub inną biżuterią.

Od czasu do czasu warto je delikatnie przetrzeć wilgotną, miękką ściereczką. Czasami można je również pielęgnować poprzez nałożenie kropli olejku z wiesiołka, który przywróci perłom ich naturalny blask. Warto również regularnie sprawdzać mocowanie pereł w biżuterii lub jakość supełków w naszyjnikach, aby zachowały się w idealnym stanie przez pokolenia.

WSKAZÓWKA: Więcej informacji na temat pielęgnacji biżuterii znajduje się w naszym artykule na blogu.

Symbolika i legendy

Z powstaniem czarnych pereł wiąże się wiele legend, które dodają im jeszcze większego uroku. Według starych opowieści ze Sri Lanki, Adam i Ewa po wygnaniu z raju długo płakali. Ewa białymi perłami, a Adam – czarnymi. Ponieważ płakali długo, wypełnili całe jezioro. Ewa płakała jednak nieco więcej niż Adam, dlatego w jeziorze przeważały białe perły – czarne pozostały rzadsze.

Polinezyjskie legendy opowiadają o Oro – bogu wojny, pokoju i płodności. Zakochał się on w księżniczce z wyspy Bora Bora i na dowód swojej miłości podarował jej najcenniejszy skarb – czarną perłę Poe Rava. Ludziom podarował również małże Te ufi, które według legendy do dziś spoczywają na dnie lagun Polinezji Francuskiej.

Inna legenda mówi o księżycu, który podczas pełni wynurzał się z oceanu, aby swoim blaskiem przyciągnąć ostrygi do powierzchni. Każdą z nich obdarowywał kroplą niebiańskiej rosy. Z czasem krople te zamieniły się w czarne perły z różowymi, zielonymi i niebieskimi refleksami – do dziś przypominają one nocne niebo pełne kolorów.

Również Chiny mają swoje opowieści o perłach. Według tamtejszych wierzeń perły powstają w głowach smoków, które noszą je w zębach aż do śmierci. Ponieważ smoki symbolizują mądrość i siłę, czarne perły stały się nośnikiem wiecznej mądrości.

Rekordy i ciekawostki

Perły z Tahiti zawsze były symbolem luksusu. Nosiła je Elizabeth Taylor, uległa im polityk Margaret Thatcher, oczarowały również Nancy Reagan, żonę amerykańskiego prezydenta Ronalda Reagana. Znawcą pereł był już rzymski wódz Gajusz Juliusz Cezar, który nawet zakazał noszenia pereł niezamężnym kobietom – i tym samym pośrednio zwiększył liczbę małżeństw. Zakazano ich również osobom, które takim zakupem zagroziłyby swojej stabilności finansowej. Z Cezarem wiąże się również jedna z najsłynniejszych czarnych pereł w historii, podarowana jego ukochanej Serwilii. Według legendy zapłacił za nią sześć milionów sestercji, co obecnie odpowiadałoby około 1,5 miliarda dolarów (przeliczone na rok 2019).

Czarne perły pojawiają się również w kulturze współczesnej. W serii filmów „Piraci z Karaibów” jedną z głównych ról odgrywa statek o nazwie Czarna Perła. Jego nazwa może nawiązywać właśnie do rzadkich tahitańskich pereł, których przez wieki pragnęli poszukiwacze przygód i handlarze z całego świata – a wielu z nich nigdy nie zdobyło tego skarbu.